Wiskoza to włókno celulozowe regenerowane. Powstaje z naturalnej celulozy, najczęściej pozyskiwanej z drewna, ale gotowe włókno otrzymuje się dopiero po obróbce chemicznej. Nie jest więc ani włóknem naturalnym takim jak bawełna, ani syntetykiem z grupy poliestru. Jest miękka, przewiewna i chłonna, lecz na mokro traci część wytrzymałości, łatwo się gniecie i może się kurczyć.
Czym dokładnie jest wiskoza?
Do produkcji wiskozy wykorzystuje się celulozę drzewną, pozyskiwaną między innymi z buka, sosny, świerka, brzozy lub eukaliptusa. Celuloza zostaje rozpuszczona i przetworzona w roztwór, z którego następnie formuje się włókna. Dlatego określenie „celuloza regenerowana” oznacza materiał otrzymany z celulozy, ale odtworzony w procesie przemysłowym.
Wiskoza nie jest plastikiem. Włókno nie powstaje z ropy naftowej i nie należy do syntetyków takich jak poliester, poliamid czy akryl. Nie można jednak nazwać jej włóknem naturalnym, ponieważ w tej postaci nie występuje w przyrodzie. Najtrafniejsze określenie to włókno sztuczne pochodzenia naturalnego albo włókno celulozowe regenerowane.
Wiskoza może występować jako tkanina lub dzianina. Tkanina jest zwykle bardziej stabilna i mniej podatna na rozciąganie, natomiast dzianina łatwiej dopasowuje się do sylwetki. Jej zachowanie zależy też od domieszek, na przykład elastanu, bawełny lub poliestru.
Gdzie wiskoza znajduje się w klasyfikacji włókien?
Podział najlepiej pokazuje, skąd pochodzi surowiec i czy gotowe włókno występuje w naturze:
| Grupa włókien | Surowiec | Metoda otrzymywania |
|---|---|---|
| Naturalne | Rośliny lub zwierzęta | Włókno pozyskuje się bezpośrednio z surowca, na przykład z bawełny, lnu, wełny lub jedwabiu |
| Celulozowe regenerowane | Celuloza drzewna | Celulozę rozpuszcza się i odtwarza w postaci włókna, jak w przypadku wiskozy, modalu lub lyocellu |
| Syntetyczne | Związki chemiczne, najczęściej pochodzenia petrochemicznego | Włókno powstaje w wyniku syntezy polimeru, jak poliester, poliamid lub akryl |
Jakie właściwości ma wiskoza?
Największą zaletą wiskozy jest komfort noszenia. Włókno jest miękkie, gładkie i przyjemne dla skóry. Dobrze układa się na ciele, a tkaniny wiskozowe mogą przypominać wyglądem jedwab. Wiskoza łatwo przyjmuje barwniki, dlatego ubrania z tego materiału często mają intensywne kolory.
Jest też higroskopijna, czyli pochłania wilgoć. Dzięki temu ubranie nie przykleja się tak łatwo do skóry w upalne dni. Ta sama cecha ma jednak drugą stronę: mokra wiskoza schnie wolniej niż poliester i staje się cięższa. W kontakcie z wodą włókno traci również część wytrzymałości, dlatego mokrego ubrania nie należy wykręcać ani energicznie pocierać.
Wiskoza nie jest sprężysta. Może się rozciągnąć, ale bez elastanu nie zawsze wraca do pierwotnego kształtu. W czystej wiskozie mogą więc z czasem odkształcać się kolana, łokcie lub ściągacze. Domieszka elastanu poprawia powrót materiału do formy, a bawełna lub poliester mogą zwiększyć stabilność wymiarów.
Podstawowe różnice między popularnymi włóknami przedstawia tabela:
| Parametr | Wiskoza | Bawełna | Poliester |
|---|---|---|---|
| Chłonność wilgoci | Wysoka | Wysoka | Niska |
| Wytrzymałość | Umiarkowana na sucho, wyraźnie niższa na mokro | Umiarkowana do wysokiej | Wysoka, także na mokro |
| Kurczliwość | Podwyższona, szczególnie przy niewłaściwym praniu | Zwykle umiarkowana | Niska |
| Podatność na gniecenie | Duża w przypadku wielu tkanin | Duża | Mała |
| Przewiewność | Wysoka | Wysoka | Zależna od konstrukcji materiału, zwykle niższa |
Wiskoza jest więc kompromisem między komfortem a trwałością. Sprawdza się lepiej niż poliester, gdy liczy się miękkość, chłonność i przewiewność, ale gorzej znosi intensywne użytkowanie, częste pranie i wysoką temperaturę.
Jak wiskoza sprawdza się w codziennym użytkowaniu?
Materiał dobrze nadaje się na lekkie bluzki, sukienki, spódnice, koszule, podszewki i letnie spodnie. Dzianina wiskozowa bywa używana także do produkcji dopasowanych bluzek oraz cieńszych swetrów. Przy wyborze warto patrzeć nie tylko na samą nazwę włókna, ale też na jego formę, gramaturę i skład mieszanki.
Najważniejsze zalety i ograniczenia w codziennym noszeniu to:
- Na lato – przewiewność i chłonność pomagają ograniczyć uczucie przyklejania się ubrania do skóry.
- W biurze i na uroczystościach – materiał miękko się układa i może wyglądać bardziej elegancko niż wiele codziennych dzianin.
- Przy intensywnym wysiłku – wiskoza chłonie pot, ale nie odprowadza go tak szybko jak poliester, dlatego może stać się ciężka i wilgotna.
- Przy częstym praniu – trzeba liczyć się z gnieceniem, kurczeniem i szybszym zużyciem, jeśli ubranie jest prane zbyt agresywnie.
Wiskoza może się kurczyć, zwłaszcza gdy ubranie nie zostało wcześniej ustabilizowane przez producenta. Rozmiar zmienia się pod wpływem połączenia wody, temperatury i mechanicznego tarcia. Dokładna wartość zależy od konstrukcji materiału i wykończenia, dlatego nie każde ubranie skurczy się w takim samym stopniu.
Jak prać i prasować wiskozę?
Najważniejsza zasada brzmi: zawsze zacznij od sprawdzenia metki. Producent może zalecać pranie ręczne albo wyłącznie czyszczenie chemiczne, szczególnie w przypadku odzieży z podszewką, aplikacjami lub delikatnym wykończeniem.
Podczas prania stosuj następujące zasady:
- Pierz ubranie na lewej stronie, w temperaturze 30–40°C, a przy szczególnie delikatnych wyrobach wybierz 30°C.
- Ustaw program do tkanin delikatnych i niskie obroty wirowania.
- Używaj płynu do delikatnych tkanin zamiast silnego detergentu.
- Nie wykręcaj mokrej wiskozy, tylko delikatnie odciśnij nadmiar wody w ręczniku.
- Susz ubranie na płasko lub na szerokim, stabilnym wieszaku, z dala od kaloryfera i bezpośredniego słońca.
- Nie wkładaj odzieży do suszarki bębnowej, chyba że metka wyraźnie na to pozwala.
Suszenie na płasko jest szczególnie ważne przy swetrach, długich sukienkach i luźnych dzianinach, które pod wpływem własnego ciężaru mogą się rozciągnąć. Wysoka temperatura suszarki bębnowej zwiększa ryzyko trwałego skurczu i odkształcenia.
Prasuj wiskozę na lewej stronie, przy temperaturze zgodnej z symbolem na metce. Jeśli musisz prasować po prawej stronie, użyj cienkiej ściereczki ochronnej. Materiał może się wyświecić od zbyt mocnego docisku, dlatego lepiej prasować krótko i bez zatrzymywania rozgrzanego żelazka w jednym miejscu.
Wiskoza będzie dobrym wyborem, gdy najważniejsze są miękkość, przewiewność i eleganckie układanie się materiału. Nie sprawdzi się tak dobrze w odzieży roboczej, sportowej ani w ubraniach pranych często w wysokiej temperaturze. Jej trwałość zależy w dużej mierze od delikatnego prania, właściwego suszenia i respektowania zaleceń z metki.
