Spandex to syntetyczne włókno poliuretanowe o wyjątkowej rozciągliwości. Spandex, elastan i Lycra oznaczają ten sam rodzaj włókna, choć nazwy te są używane na różnych rynkach. W odzieży niemal zawsze występuje jako domieszka, która poprawia dopasowanie, wygodę i trwałość materiału.
Czym dokładnie jest spandex?
Spandex, nazywany także elastanem lub spandeksem, powstaje na bazie poliuretanu. Jest lekkim, miękkim i bardzo sprężystym włóknem syntetycznym. Określenie „spandex” jest częstsze między innymi w Stanach Zjednoczonych, natomiast w Europie na metkach najczęściej pojawia się słowo „elastan”. Lycra to nazwa handlowa tego samego rodzaju włókna.
Różne określenia nie oznaczają więc odmiennych materiałów. Jeśli na metce widzisz skład „95% poliester, 5% elastan”, chodzi o tkaninę poliestrową z domieszką spandexu. Włókno rzadko występuje samodzielnie, ponieważ jego zadaniem jest nadanie innej tkaninie sprężystości, a nie zastąpienie jej podstawowego składnika.
Jakie właściwości ma spandex?
Najważniejszą cechą tego włókna jest zdolność do silnego rozciągania i powrotu do pierwotnego kształtu. W zależności od konstrukcji włókna może ono rozciągnąć się nawet do około 500% początkowej długości. Dzięki temu ubranie dopasowuje się do sylwetki i nie ogranicza ruchów podczas chodzenia, ćwiczeń czy pływania.
Spandex poprawia także odporność odzieży na zagniecenia i pomaga zachować jej fason. Domieszka elastanu może zwiększyć komfort noszenia, ponieważ materiał lepiej układa się na ciele i nie rozciąga się trwale tak łatwo jak tkanina pozbawiona włókien elastycznych.
Sam spandex ma jednak niską higroskopijność, czyli słabo pochłania wilgoć. Nie oznacza to, że każda odzież z elastanem będzie niekomfortowa podczas wysiłku. O właściwościach całego wyrobu decyduje również drugi składnik, na przykład poliester, bawełna lub wiskoza. W praktyce spandex łączy się z nimi, aby uzyskać równowagę między elastycznością, przewiewnością i trwałością.
Najczęściej spotykane korzyści wynikające z jego obecności w składzie to:
- duża swoboda ruchów dzięki sprężystości włókna,
- lepsze dopasowanie ubrania do sylwetki,
- odporność na zagniecenia i odkształcenia,
- większa wygoda noszenia oraz trwałość odzieży.
Gdzie stosuje się spandex?
Ze względu na elastyczność spandex jest używany przede wszystkim tam, gdzie ubranie powinno przylegać do ciała i podążać za jego ruchem. Na metkach znajdziesz go najczęściej w takich produktach:
- odzież sportowa, w tym legginsy, koszulki treningowe i stroje kompresyjne,
- bielizna, skarpetki oraz odzież przylegająca do ciała,
- stroje kąpielowe i spodenki rowerowe,
- dżinsy, koszulki i inne ubrania codzienne z niewielką domieszką elastanu.
Jak prać ubrania ze spandexem?
Wysoka temperatura może osłabić sprężystość włókien, dlatego odzież z domieszką spandexu najlepiej prać zgodnie z oznaczeniami na metce, zwykle w temperaturze nie wyższej niż 30°C. Delikatny cykl i łagodny detergent pomagają ograniczyć zużycie włókien.
Podczas pielęgnacji zwróć uwagę na kilka zasad:
- Pierz ubrania w chłodnej wodzie, najlepiej w temperaturze do 30°C.
- Wybieraj łagodne wirowanie i unikaj wysokich obrotów.
- Nie używaj wybielaczy ani silnych środków chemicznych.
- Nie prasuj odzieży żelazkiem, ponieważ wysoka temperatura może trwale uszkodzić włókna.
- Nie susz jej w wysokiej temperaturze, jeśli producent nie dopuszcza takiego sposobu.
Najbezpieczniejsze jest suszenie w przewiewnym miejscu, z dala od bezpośredniego źródła ciepła. Szczegółowe zalecenia producenta pozostają ważniejsze niż ogólne zasady, ponieważ sposób pielęgnacji zależy również od pozostałych włókien w składzie.
Spandex – zalety i wady
Spandex dobrze sprawdza się jako domieszka, ale jego właściwości mają także ograniczenia. Najważniejsze różnice przedstawia tabela:
| Zalety | Wady |
|---|---|
| Duża elastyczność i powrót do pierwotnego kształtu | Wrażliwość na wysoką temperaturę |
| Dobre dopasowanie odzieży do sylwetki | Niska higroskopijność w czystej postaci |
| Wygoda, trwałość i mniejsza podatność na zagniecenia | Możliwy dyskomfort, gdy jest połączony z mało przewiewną tkaniną |
Jeśli na metce widzisz spandex, elastan albo Lycra, możesz traktować te nazwy jako określenia tego samego elastycznego włókna. O jego komforcie decyduje nie tylko sama domieszka, lecz także rodzaj materiału bazowego i sposób pielęgnacji. Niska temperatura prania, delikatne wirowanie i rezygnacja z prasowania pomagają zachować jego sprężystość na dłużej.
