Poliester to włókno syntetyczne produkowane najczęściej z poli(tereftalanu etylenu), czyli PET – tego samego tworzywa, z którego powstają butelki. Jest wytrzymały, odporny na gniecenie i szybko schnie, ale słabo chłonie wilgoć, dlatego bez specjalnego wykończenia może pogarszać komfort podczas wysiłku.
Czym jest poliester?
Poliester należy do włókien syntetycznych. W odzieży najczęściej wykorzystuje się PET, czyli polimer otrzymywany z surowców pochodzących głównie z ropy naftowej. Z tego samego tworzywa powstają opakowania, folie i włókna tekstylne. O zastosowaniu decyduje forma materiału oraz sposób jego przetworzenia.
Włókna poliestrowe mogą tworzyć tkaniny, dzianiny i przędze. Polar również jest wyrobem poliestrowym – to dzianina poddana drapaniu, które zwiększa jej puszystość i pomaga zatrzymywać powietrze. Poliester jest oznaczany na metkach pełną nazwą, a w kartach technicznych często skrótem PES. Nazewnictwo włókien tekstylnych w Unii Europejskiej reguluje rozporządzenie 1007/2011.
Nie należy utożsamiać określeń „syntetyczny” i „sztuczny”. Poliester jest syntetyczny, ponieważ powstaje w wyniku syntezy chemicznej z surowców ropopochodnych. Wiskoza jest natomiast włóknem sztucznym, ponieważ produkuje się ją z naturalnej celulozy, najczęściej drzewnej. Oba materiały nie są włóknami naturalnymi, ale różnią się budową i zachowaniem podczas użytkowania.
Jakie właściwości ma poliester?
Najważniejszą cechą poliestru jest bardzo niska chłonność wilgoci. Według ASTM D1909 wynosi ona około 0,4%, podczas gdy bawełna wiąże zwykle 7–8,5%, a wiskoza około 11%. Woda pozostaje więc głównie na powierzchni włókna, dzięki czemu materiał szybko schnie. Z drugiej strony pot może pozostawać na skórze, jeśli odzież nie ma konstrukcji lub wykończenia odprowadzającego wilgoć.
Poliester dobrze zachowuje kształt, niewiele się gniecie i w typowych warunkach prania praktycznie się nie kurczy. Jest także odporny na rozciąganie, ścieranie i wielokrotne użytkowanie. To dlatego wykorzystuje się go w odzieży sportowej, roboczej, polarach, kurtkach, podszewkach i materiałach technicznych.
| Parametr | Wartość | Znaczenie w użytkowaniu |
|---|---|---|
| Polimer | PET – poli(tereftalan etylenu) | Podstawa większości włókien poliestrowych |
| Chłonność wilgoci | około 0,4% | Szybkie schnięcie, ale słabsze pochłanianie potu |
| Gęstość włókna | około 1,38 g/cm³ | Materiał jest nieco lżejszy od bawełny |
| Temperatura zeszklenia | około 67–81°C | Wysoka temperatura może utrwalać zagniecenia i zmieniać kształt |
| Temperatura topnienia | około 250–260°C | Zbyt gorące żelazko może wcześniej zostawić błyszczący ślad |
| Stabilność wymiarowa | Wysoka | Materiał zwykle nie kurczy się i dobrze trzyma fason |
Sam poliester nie zapewnia automatycznie ciepła. O izolacji decyduje przede wszystkim konstrukcja wyrobu. Drapany polar, pikowana ocieplina lub wielowarstwowa kurtka zatrzymują więcej powietrza niż cienka koszulka z gładkiej dzianiny poliestrowej.
Poliester, bawełna czy mieszanka?
Wybór zależy od tego, czego oczekujesz od ubrania. Poliester sprawdza się tam, gdzie liczą się trwałość, szybkie schnięcie i odporność na gniecenie. Bawełna lepiej pochłania wilgoć i dla wielu osób jest przyjemniejsza w codziennym noszeniu, ale schnie wolniej i może się kurczyć.
| Materiał | Chłonność i schnięcie | Komfort noszenia | Typowe zastosowanie |
|---|---|---|---|
| Poliester 100% | Bardzo niska chłonność, szybkie schnięcie | Może kleić się do skóry przy wysiłku | Odzież sportowa, polar, kurtki, ubrania robocze |
| Bawełna 100% | Wysoka chłonność, wolne schnięcie | Miękka i komfortowa na co dzień | T-shirty, bluzy, bielizna |
| Mieszanka 65% PES / 35% bawełny | Kompromis między chłonnością a schnięciem | Trzyma fason i jest wygodniejsza niż czysty poliester | Koszulki polo i odzież robocza |
| Wiskoza | Wysoka chłonność, wolne schnięcie | Chłodna i miękka w dotyku | Bluzki, sukienki, lekkie ubrania |
Mieszanki często ograniczają wady pojedynczych włókien. Połączenie poliestru z bawełną zapewnia lepszą chłonność niż czysty PES, a jednocześnie materiał mniej się gniecie i szybciej schnie niż bawełna. Domieszka elastanu odpowiada natomiast za rozciągliwość, której sam poliester ma niewiele.
Jak prać poliester i ograniczać uwalnianie mikrowłókien?
Większość ubrań poliestrowych można prać w temperaturze 30–40°C, ale pierwszeństwo zawsze ma instrukcja na metce. Poliester szybko schnie na wieszaku, dlatego suszarka bębnowa zwykle nie jest potrzebna. Wysoka temperatura może utrwalać zagniecenia, osłabiać nadruki i uszkadzać powłoki.
Podczas prania syntetyków do wody mogą trafiać mikrowłókna. Skala emisji zależy między innymi od rodzaju dzianiny, programu, temperatury i intensywności tarcia. W domu można ograniczyć ich uwalnianie przez kilka prostych działań:
- Pierz ubrania w 30°C, jeśli pozwala na to metka.
- Wybieraj krótsze i łagodniejsze programy, które powodują mniej tarcia.
- Stosuj płyn do prania zamiast proszku, którego granulki mogą silniej ścierać włókna.
- Używaj worka wyłapującego mikrowłókna albo filtra montowanego przy pralce.
- Pierz polary i kurtki rzadziej niż ubrania noszone bezpośrednio przy skórze.
Ubrania z nadrukiem najlepiej prać na lewej stronie i bez wybielacza. Poliester zwykle nie wymaga prasowania, ale jeśli jest ono konieczne, ustaw niską temperaturę zgodną z metką. Nadruku nie należy prasować bezpośrednio. Szczególnej ostrożności wymagają materiały powlekane, których nie powinno się prasować ani traktować agresywnymi środkami.
Czy poliester jest bezpieczny dla zdrowia?
Poliester nie jest z definicji materiałem szkodliwym. Sam fakt, że włókno jest syntetyczne, nie oznacza zagrożenia dla skóry. Znaczenie mogą mieć barwniki, środki wykończeniowe, nadruki i pozostałości chemiczne użyte podczas produkcji.
Certyfikat OEKO-TEX Standard 100 oznacza, że elementy wyrobu, w tym nici i nadruki, zostały przebadane pod kątem obecności wielu substancji potencjalnie szkodliwych. Przy odzieży dziecięcej warto szukać klasy 1, a przy ubraniach noszonych bezpośrednio na skórze – klasy 2.
Jeśli ubranie powoduje podrażnienie, przyczyną mogą być dodatki chemiczne, barwnik, pot lub tarcie, a nie sam polimer PET. Wrażliwa skóra może lepiej reagować na luźniejszą odzież, łagodny detergent i dokładne wypłukanie ubrania.
Poliester jest dobrym wyborem, gdy potrzebujesz trwałego, lekkiego i szybko schnącego materiału. Do codziennych ubrań noszonych w spoczynku często wygodniejsza będzie bawełna, natomiast mieszanka poliestru z bawełną łączy część zalet obu włókien. Najlepszy efekt daje dopasowanie materiału do zastosowania oraz pranie zgodne z metką.
