Moher to naturalne włókno keratynowe pozyskiwane z sierści kozy angorskiej. Wyróżnia się jedwabistym połyskiem, puszystą aureolą, wysoką odpornością na ścieranie i gniecenie. Nie jest jednak tym samym co wełna owcza ani angora, czyli włókno z królika angorskiego.
Co to jest moher?
Moher powstaje z włosa kozy angorskiej, a nie z włókien syntetycznych. W handlu spotyka się go w dzianinach, szalach, czapkach, płaszczach i tkaninach garniturowych. Często łączy się go z wełną owczą, jedwabiem lub niewielką ilością poliamidu, ponieważ takie zestawienie pozwala połączyć połysk i trwałość moheru z większą miękkością albo stabilnością przędzy.
Nazwa bywa mylona z angorą. Moher pochodzi od kozy angorskiej, natomiast angora od królika angorskiego. Są to różne zwierzęta i różne włókna. Na metce moher może być oznaczony pełną nazwą albo kodem WM, zgodnym z nomenklaturą włókien naturalnych.
Właściwości moheru – skąd bierze się połysk i puszystość?
Powierzchnia włókna moherowego ma duże, płaskie łuski, które przylegają do trzonu włosa. Odbijają światło bardziej kierunkowo niż odstające łuski wełny owczej, dlatego materiał zyskuje charakterystyczny, jedwabisty, czasem metaliczny połysk.
Moher ma też bardzo mały karbik, czyli naturalne pofalowanie włókna. Dzięki temu mniej się rozciąga i dobrze wraca do pierwotnego kształtu po zgnieceniu. Ta cecha sprawia, że jest chętnie stosowany w tkaninach na garnitury i marynarki.
Najważniejsze właściwości tego włókna wynikają z jego budowy:
- Wysoki połysk wynika z gładkiej powierzchni i płasko ułożonych łusek.
- Odporność na filcowanie jest większa niż w przypadku wełny owczej, ponieważ łuski trudniej się zazębiają.
- Odporność na gniecenie wiąże się z małym karbikiem i sprężystością włosa.
- Aureola, czyli puszysta warstwa wokół dzianiny, zatrzymuje nieruchome powietrze i poprawia izolację cieplną.
- Odporność na ścieranie jest wysoka, dlatego moher może dobrze sprawdzać się w odzieży używanej przez wiele sezonów.
Aureola nie zawsze jest naturalnym wyglądem samego włókna. W dzianinach często uzyskuje się ją przez mechaniczne czesanie gotowej powierzchni, które wyciąga końcówki włosów z przędzy. Z tego powodu nowy sweter moherowy może początkowo gubić część włosa.
Klasy moheru – jak wiek kozy wpływa na jakość?
Włókno kozy angorskiej grubieje wraz z wiekiem zwierzęcia. Najdelikatniejszy materiał pochodzi z pierwszej strzyży młodej kozy i jest określany jako kid mohair. O jakości decyduje przede wszystkim mikronaż, czyli średnica włókna. Im większa wartość, tym sztywniejszy i potencjalnie bardziej kłujący materiał.
| Klasa | Wiek kozy | Średni mikronaż | Zastosowanie |
|---|---|---|---|
| Fine kid lub Super kid | Pierwsza strzyża młodej kozy | około 22–25 µm | Cienkie swetry i delikatne dzianiny |
| Kid | Młoda koza | około 26–30 µm | Swetry noszone z warstwą pod spodem |
| Young goat | Młoda koza po kolejnych strzyżach | około 30–32 µm | Odzież wierzchnia i grubsze dzianiny |
| Fine hair | Dorosła koza | około 32–36 µm | Płaszcze, szale i tkaniny |
| Adult lub hair | Dorosła koza | około 36–42 µm | Tkaniny, wyroby techniczne i tapicerka |
Określenie kid nie oznacza wyłącznie marketingowej miękkości. Odnosi się do wieku zwierzęcia i najczęściej wskazuje na cieńsze włókno. Nie każdy produkt z napisem „kid mohair” będzie jednak tak samo przyjemny w dotyku, dlatego warto sprawdzać także skład i mikronaż, jeśli producent go podaje.
Moher, angora i kaszmir – czym się różnią?
Moher, angora i kaszmir należą do cennych włókien zwierzęcych, ale oferują inne właściwości. Największy błąd polega na utożsamianiu moheru z angorą. Odróżnienie tych materiałów ułatwia poniższe zestawienie.
| Cecha | Moher | Angora | Kaszmir |
|---|---|---|---|
| Źródło | Koza angorska | Królik angorski | Koza kaszmirska |
| Połysk | Wysoki, jedwabisty | Zwykle matowy | Delikatny, matowy |
| Miękkość | Umiarkowana, zależna od mikronażu | Bardzo wysoka | Bardzo wysoka |
| Trwałość | Bardzo wysoka | Niższa, włókno jest puchowe | Umiarkowana |
| Najważniejsza cecha | Połysk, sprężystość i odporność | Lekkość i puszystość | Miękkość i ciepło przy małej wadze |
Na metkach spotkasz oznaczenia WM dla moheru, WA dla angory króliczej i WS dla kaszmiru. W praktyce moher wybiera się częściej ze względu na trwałość, połysk i odporność na gniecenie, a kaszmir przede wszystkim dla miękkości.
Czy moher drapie?
Może drapać, zwłaszcza gdy włókno ma ponad około 30 µm. Grubszy włos nie ugina się łatwo pod naciskiem skóry, tylko naciska na jej receptory. Odczuwane kłucie jest więc najczęściej efektem właściwości fizycznych włókna, a nie alergią.
Moher ma przy tym niewielki karbik, dlatego jego końcówki mogą być odczuwane ostrzej niż podobnie grube włókna wełny owczej. Cienkie klasy kid mohair są łagodniejsze, ale nadal nie każdy produkt będzie dobry do noszenia bezpośrednio na szyi lub ramionach. Grubszy moher lepiej sprawdza się w płaszczach, marynarkach, szalach noszonych na kołnierzu i narzutkach.
Jak ocenić jakość moheru podczas zakupów?
Najpierw sprawdź skład procentowy. Mieszanka z wełną owczą może być rozwiązaniem konstrukcyjnym, a nie oznaką gorszego produktu. Wełna wnosi większą miękkość, karbik i sprężystość, natomiast moher poprawia połysk, trwałość i odporność na gniecenie. Jedwab może pełnić funkcję lekkiej nitki nośnej w cienkich dzianinach.
Inaczej należy oceniać wysoki udział akrylu. Produkt zawierający 5–15% moheru i większość akrylu może mieć moherową aureolę, ale nie jest równoważny dzianinie z wysoką zawartością tego włókna. Określenia „mohair look” lub „typu moher” nie oznaczają, że produkt zawiera moher.
Przed zakupem przejdź przez kilka prostych etapów:
- Przeczytaj skład – sprawdź procent moheru oraz udział akrylu, poliamidu, wełny i jedwabiu.
- Poszukaj oznaczenia włókna – moher może występować jako „mohair”, „moher” albo kod WM.
- Obejrzyj dzianinę pod światło – naturalny moher ma kierunkowy, pasmowy połysk, a akryl często błyszczy równomiernie i bardziej plastikowo.
- Ściśnij materiał i puść – sprężysta dzianina powinna szybko wrócić do kształtu i nie zostawiać wyraźnego załamania.
- Sprawdź powierzchnię – jasne, sztywne włoski mogą wskazywać na kiemp, czyli krótkie włókna, które nie przyjmują barwnika i mogą mocno kłuć.
Na metce szukaj przede wszystkim następujących informacji:
- procentowego składu włókien i pełnej nazwy „mohair” lub „moher”,
- klasy kid, jeśli zależy Ci na cieńszym włóknie,
- podanego mikronażu, gdy producent go ujawnia,
- certyfikatu RMS, jeśli ważne są dla Ciebie warunki hodowli i łańcuch dostaw,
- instrukcji pielęgnacji dopasowanej do dzianiny lub tkaniny.
Jak prać i przechowywać moher?
Moher pierz w niskiej temperaturze, najlepiej zgodnie z oznaczeniami na metce. Przy praniu ręcznym nie pocieraj, nie wykręcaj i nie zmieniaj gwałtownie temperatury wody. Bezpieczniejszy będzie płyn do wełny niż zwykły proszek. Dzianinę susz na płasko, wcześniej delikatnie odciskając wodę w ręczniku.
Po wyschnięciu aureola może wyglądać na sklejona. Delikatne przeczesanie miękką szczotką pomaga przywrócić puszystość. Nie używaj intensywnego szczotkowania, ponieważ może wyciągać włókna z przędzy.
Prosty sposób na początkowe gubienie włosa polega na włożeniu suchego ubrania do woreczka i umieszczeniu go na kilka godzin w zamrażarce. Po wyjęciu należy je rozmrozić i delikatnie strzepnąć. Chłód usztywnia luźne włoski, dzięki czemu część z nich odpada przed pierwszym noszeniem. Nie zastępuje to prania ani nie zatrzyma całkowicie naturalnego linienia moherowej aureoli.
- Pierz w niskiej temperaturze i bez tarcia.
- Nie używaj wybielacza ani silnego detergentu.
- Susz rzecz na płasko, zachowując jej pierwotny kształt.
- Przechowuj ją z ochroną przed molami, ponieważ keratynowe włókna są dla nich pożywieniem.
Czy moher jest pozyskiwany etycznie?
Kozy angorskie są strzyżone, a nie zabijane, ale warunki strzyży zależą od gospodarstwa i organizacji pracy. Responsible Mohair Standard, czyli RMS, obejmuje dobrostan zwierząt, zarządzanie gospodarstwem oraz śledzenie surowca w łańcuchu dostaw. Certyfikat oznacza kontrolę zgodności przez niezależną stronę trzecią, nie daje jednak automatycznej gwarancji dotyczącej każdego pojedynczego zdarzenia na farmie.
RMS nie należy mylić z OEKO-TEX Standard 100. RMS dotyczy przede wszystkim pochodzenia i dobrostanu zwierząt, natomiast OEKO-TEX odnosi się do obecności szkodliwych substancji w wyrobie i jego wykończeniu.
Moher jest dobrym wyborem, gdy zależy Ci na połysku, trwałości, puszystości i odporności na gniecenie. Jeśli najważniejsza jest miękkość przy gołej skórze, lepiej szukać cienkiej klasy włókna albo mieszanki z materiałem łagodniejszym w dotyku.
