Poliamid to syntetyczny materiał na bazie polimerów, ceniony za wysoką wytrzymałość, lekkość, elastyczność i odporność na ścieranie. Na metkach odzieży często występuje jako nylon. Dobrze sprawdza się w odzieży sportowej, bieliźnie, rajstopach i strojach kąpielowych, ale nie zapewnia takiej przewiewności jak bawełna czy len.
Czym jest poliamid?
Poliamid to grupa syntetycznych polimerów, z których można wytwarzać włókna, folie oraz twarde elementy z tworzywa sztucznego. Powstaje w procesach chemicznych, między innymi w polimeryzacji kondensacyjnej. Surowcem bazowym dla wielu odmian jest ropa naftowa, dlatego poliamid nie należy do włókien naturalnych.
W jego strukturze występują wiązania amidowe, które odpowiadają za dużą wytrzymałość materiału. W praktyce konsument najczęściej spotyka oznaczenie PA albo nazwę nylon. Nylon jest powszechną nazwą handlową określającą wybrane rodzaje poliamidu, między innymi PA6 i PA66. Nie każdy produkt opisany jako poliamid ma więc identyczne właściwości, ponieważ wiele zależy od jego odmiany, budowy włókien, splotu i wykończenia.
Jakie właściwości ma poliamid?
Popularność tego materiału wynika przede wszystkim z połączenia trwałości i małej masy. Włókna poliamidowe dobrze znoszą rozciąganie oraz tarcie, dlatego odzież z ich dodatkiem może dłużej zachowywać kształt. Materiał jest też elastyczny, choć zakres rozciągliwości zależy od konstrukcji dzianiny i ewentualnej domieszki elastanu.
Poliamid słabo chłonie wodę w porównaniu z bawełną, dzięki czemu zwykle szybko schnie. Nie oznacza to jednak, że zawsze odprowadza pot od skóry. Ten efekt zależy także od grubości włókien, sposobu tkania lub dziania oraz zastosowanego wykończenia.
| Właściwość | Zaleta | Ograniczenie |
|---|---|---|
| Wytrzymałość i odporność na ścieranie | Dłuższa żywotność odzieży używanej intensywnie | Sztywność i komfort zależą od rodzaju tkaniny |
| Niska chłonność wilgoci | Szybkie schnięcie po praniu lub wysiłku | Materiał może dawać uczucie wilgoci na skórze, jeśli nie transportuje potu na zewnątrz |
| Elastyczność i lekkość | Dobre dopasowanie oraz niewielka masa ubrania | Sam poliamid nie zawsze zapewnia wystarczającą rozciągliwość |
| Odporność na zagniecenia | Łatwiejsza pielęgnacja i zachowanie kształtu | Wysoka temperatura może odkształcić włókna |
| Wrażliwość na ciepło | Brak szczególnej korzyści użytkowej | Zbyt gorące prasowanie lub suszenie może uszkodzić materiał |
| Elektryzowanie się | Nie dotyczy bezpośredniej korzyści | W suchych warunkach tkanina może przyciągać kurz i przylegać do ciała |
Przy pielęgnacji trzeba zwracać uwagę na zalecenia producenta. Poliamid jest bardziej wrażliwy na wysoką temperaturę niż wiele włókien naturalnych, dlatego nie należy prasować go na ustawieniu przeznaczonym do bawełny ani suszyć w zbyt gorącym programie. Farbowanie włókien jest stosunkowo łatwe, a kolory mogą długo zachowywać intensywność, o ile pranie odbywa się zgodnie z instrukcją.
Gdzie stosuje się poliamid w odzieży?
Na metce poliamid pojawia się przede wszystkim tam, gdzie liczy się odporność na rozciąganie, tarcie i częste pranie. Włókno może stanowić podstawowy materiał albo niewielką domieszkę wzmacniającą konstrukcję dzianiny.
Najczęściej znajdziesz go w takich produktach:
- Bielizna, w której liczy się trwałość, dopasowanie i szybkie schnięcie.
- Odzież sportowa i techniczna przeznaczona do intensywnego ruchu.
- Rajstopy oraz skarpety narażone na tarcie i rozciąganie.
- Stroje kąpielowe, które powinny zachowywać kształt po kontakcie z wodą.
W odzieży sportowej poliamid często łączy się z elastanem. Poliamid zapewnia odporność i stabilność, a elastan zwiększa rozciągliwość oraz ułatwia dopasowanie do ciała. Ostateczny komfort zależy jednak od całego składu, gramatury, kroju i rodzaju wykończenia, a nie od samej nazwy włókna.
Czy poliamid oddycha?
Poliamid nie oddycha w taki sam sposób jak luźno tkana bawełna, len czy wełna. Samo włókno ma ograniczoną chłonność i nie zapewnia automatycznie dobrej wymiany powietrza. Gęsta tkanina z poliamidu może być odczuwana jako cieplejsza i mniej przewiewna, zwłaszcza podczas upału.
Nie można jednak sprowadzić jego właściwości do stwierdzenia, że „nie oddycha”. W odzieży technicznej stosuje się cienkie włókna, specjalne sploty, siateczkowe panele i wykończenia ułatwiające transport wilgoci. Taki materiał może sprawnie przenosić pot z powierzchni skóry ku zewnętrznej stronie i szybko wysychać. Dlatego poliamid bywa dobrym wyborem do biegania, turystyki lub treningu, choć niekoniecznie do luźnej koszulki noszonej w bardzo ciepły dzień.
Najprościej ocenić go według przeznaczenia ubrania:
- Do intensywnego wysiłku poliamid może zapewnić trwałość, lekkość i szybkie schnięcie.
- Do letniej odzieży codziennej naturalne włókna często dają przyjemniejsze odczucie przewiewności.
- Do bielizny znaczenie ma miękkość dzianiny i sposób odprowadzania wilgoci, nie tylko procentowy udział poliamidu.
- Do strojów kąpielowych ważne są także elastyczność, odporność na chlor i zalecenia dotyczące pielęgnacji.
Poliamid poza odzieżą
Poliamid nie jest wyłącznie włóknem tekstylnym. W postaci technicznego tworzywa wykorzystuje się go do produkcji między innymi tulei, kół zębatych, łożysk i innych elementów pracujących pod obciążeniem. Stosuje się go również w motoryzacji, elektronice oraz niektórych wyrobach medycznych, w tym niciach chirurgicznych. W tych zastosowaniach liczą się przede wszystkim odporność mechaniczna, możliwość formowania i trwałość materiału.
Czy poliamid to dobry materiał?
Tak, jeśli potrzebujesz odzieży trwałej, lekkiej i szybko schnącej. Poliamid dobrze sprawdza się w ubraniach sportowych, bieliźnie, rajstopach i strojach kąpielowych. Nie jest jednak uniwersalnym zamiennikiem włókien naturalnych. W upalne dni gęsta dzianina może dawać mniejszy komfort termiczny, a podczas pielęgnacji trzeba chronić ją przed wysoką temperaturą.
O jakości poliamidu decyduje nie tylko jego obecność na metce, lecz także konstrukcja tkaniny, domieszki i przeznaczenie ubrania.
